Praktyczna wiedza.
Realne sprawy.
Rzetelne opracowania.

Gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Członkowie zarządu odpowiadają wtedy solidarnie — całym majątkiem osobistym — za zobowiązania spółki, które powstały w czasie pełnienia przez nich funkcji.

Bezskuteczność egzekucji wierzyciel wykazuje najczęściej postanowieniem komornika o umorzeniu egzekucji. Nie zawsze jest ono jednak konieczne — wystarczy każdy dowód, że spółka nie ma majątku, z którego wierzyciel mógłby się zaspokoić.

art. 299 § 1 k.s.h.

Ustawa przewiduje trzy drogi. Członek zarządu nie odpowiada, jeżeli wykaże, że:

• we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości albo w tym samym czasie otwarto postępowanie restrukturyzacyjne lub zatwierdzono układ,
• niezgłoszenie wniosku nastąpiło nie z jego winy,
• pomimo niezgłoszenia wniosku wierzyciel nie poniósł szkody.

Ciężar dowodu spoczywa na członku zarządu — dlatego obronę buduje się na dokumentach finansowych z okresu, w którym spółka traciła płynność.

art. 299 § 2 k.s.h.

Tak — za zobowiązania spółki, które powstały w okresie pełnienia funkcji. Rezygnacja albo odwołanie nie zwalnia z odpowiedzialności za ten okres. Przy ocenie „właściwego czasu” na złożenie wniosku o upadłość liczy się z kolei to, czy podstawa do jego złożenia wystąpiła jeszcze w czasie, gdy byłeś w zarządzie.

art. 299 k.s.h.

Tak. Za zaległości podatkowe spółki z o.o. członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Te same zasady stosuje się do zaległych składek na ubezpieczenia społeczne.

W tych sprawach odpowiedzialność orzeka organ — naczelnik urzędu skarbowego albo ZUS — w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie.

art. 116 Ordynacji podatkowej

30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, czyli niewypłacalność. W spółce obowiązek ten ciąży na każdym, kto ma prawo ją reprezentować — samodzielnie lub łącznie z innymi osobami.

Termin biegnie od obiektywnego stanu niewypłacalności, a nie od chwili, w której zarząd ją „zauważył”. Więcej w opracowaniu na blogu →

art. 21 Prawa upadłościowego

Gdy utraciła zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ustawa domniemywa niewypłacalność, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań przekracza trzy miesiące.

Spółka (osoba prawna) jest niewypłacalna także wtedy, gdy jej zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku, a stan ten utrzymuje się dłużej niż 24 miesiące — nawet jeśli bieżące płatności są regulowane.

art. 11 Prawa upadłościowego

• odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wierzycielom wskutek niezłożenia wniosku,
• osobista odpowiedzialność za zobowiązania spółki (art. 299 k.s.h.),
• zakaz prowadzenia działalności gospodarczej i pełnienia funkcji w spółkach — od roku do 10 lat (art. 373 Prawa upadłościowego),
• odpowiedzialność karna: grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (art. 586 k.s.h.).

art. 21 ust. 3 i art. 373 Prawa upadłościowego · art. 586 k.s.h.

Upadłość prowadzi co do zasady do likwidacji majątku dłużnika i podziału uzyskanych środków między wierzycieli. Restrukturyzacja ma upadłości zapobiec — przez zawarcie układu z wierzycielami, a w sanacji także przez działania naprawcze. Przedsiębiorstwo działa dalej, a jego zobowiązania są rozłożone na raty, zredukowane albo przekształcone.

Restrukturyzacja jest dostępna nie tylko dla firm już niewypłacalnych, ale również dla tych, którym niewypłacalność dopiero grozi.

• Postępowanie o zatwierdzenie układu — najszybsze i najmniej sformalizowane; dłużnik z nadzorcą układu sam zbiera głosy wierzycieli, a sąd zatwierdza układ.
• Przyspieszone postępowanie układowe — gdy wierzytelności sporne nie przekraczają 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania.
• Postępowanie układowe — gdy sporne wierzytelności przekraczają ten próg.
• Postępowanie sanacyjne — najszersze narzędzia, m.in. możliwość odstąpienia od niekorzystnych umów; co do zasady zarząd majątkiem przejmuje zarządca.

Porównanie postępowań na blogu →

Prawo restrukturyzacyjne

Co do zasady tak — w odniesieniu do wierzytelności objętych układem. Egzekucje wszczęte wcześniej ulegają zawieszeniu, a nowych nie można wszcząć. Zakres i czas trwania ochrony różnią się jednak między postępowaniami; w postępowaniu o zatwierdzenie układu ochrona powstaje z chwilą obwieszczenia i trwa maksymalnie cztery miesiące, jeśli w tym czasie nie zostanie złożony wniosek o zatwierdzenie układu.

Dla wierzyciela to sygnał, by bez zwłoki sprawdzić, czy jego wierzytelność jest objęta układem i jak zagłosować.

Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się z upływem trzech lat, przy czym koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Faktura wymagalna w marcu 2026 r. przedawni się więc z końcem 2029 r.

Bieg przedawnienia przerywa m.in. pozew, wniosek o zawezwanie do próby ugodowej albo uznanie długu przez dłużnika — po przerwaniu termin biegnie na nowo.

art. 118 i art. 123 k.c.

To odrębny tryb dla sporów między przedsiębiorcami dotyczących ich działalności. Jest bardziej rygorystyczny niż zwykły proces: twierdzenia i dowody trzeba co do zasady zgłosić w pozwie lub w odpowiedzi na pozew, a dowód z zeznań świadków jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy innych dowodów brak albo nie wystarczają.

W praktyce oznacza to, że o wyniku sporu często przesądza jakość dokumentacji zgromadzonej, zanim do niego doszło.

art. 458¹ i nast. k.p.c.

Nie. Kara umowna należy się w zastrzeżonej wysokości bez względu na wysokość szkody. Dłużnik może jednak żądać jej zmniejszenia, gdy zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane albo kara jest rażąco wygórowana.

Pamiętaj, że karę umowną można zastrzec wyłącznie na wypadek niewykonania zobowiązania niepieniężnego — za opóźnienie w zapłacie należą się odsetki.

art. 483–484 k.c.

Co do zasady tak — umowę można zawrzeć w dowolnej formie, chyba że ustawa zastrzega formę szczególną. Przykładowo przeniesienie własności nieruchomości wymaga aktu notarialnego, umowa spółki z o.o. zawierana tradycyjnie — także aktu notarialnego, a zbycie udziałów — formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Radca prawny przygotowuje i negocjuje treść umowy; gdy ustawa wymaga formy notarialnej, dokument podpisuje się u notariusza. Nawet tam, gdzie forma jest dowolna, spisana umowa to najlepszy dowód w ewentualnym sporze.

art. 60 i art. 158 k.c. · art. 157 i art. 180 k.s.h.

Tak. W transakcjach handlowych wierzycielowi przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych oraz — bez wezwania — rekompensata za koszty odzyskiwania należności:

• 40 euro — gdy świadczenie nie przekracza 5 000 zł,
• 70 euro — gdy mieści się między 5 000 a 50 000 zł,
• 100 euro — gdy przekracza 50 000 zł.

ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

Wnieść skargę pauliańską i żądać uznania tej czynności za bezskuteczną wobec wierzyciela. Wtedy wierzyciel może prowadzić egzekucję z przekazanej rzeczy tak, jakby nadal należała do dłużnika. Gdy korzyść uzyskała osoba bliska dłużnika, domniemywa się, że wiedziała ona o pokrzywdzeniu wierzycieli; przy darowiźnie jej wiedza w ogóle nie ma znaczenia.

Na skargę jest pięć lat od daty czynności. Więcej w opracowaniu na blogu →

art. 527–534 k.c.